Ο ΚΤΗΤΟΡΑΣ

            Το Almo Collegio Capranica είναι ένα από τα σημαντικότερα εκκλησιαστικά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ρώμης και έχει επάξια μία λαμπρή και πολυετή ιστορία. Ο καρδινάλιος Δομήνικος Capranica (1400 - 1458), με ενέργειές του στις 5 Ιανουαρίου του 1475, ιδρύει ένα κολλέγιο, στο οποίο και δίνει τ’ όνομα της οικογένειάς του, με σκοπό να προσφέρει τη δυνατότητα μιας κατάλληλης ιερατικής εκπαίδευσης στους λιγότερο ευκατάστατους νέους της Ρώμης. Αυτό το ίδρυμα έρχεται να προστεθεί στον κύκλο μιας σειράς ανάλογων προσπαθειών που συναντώνται στη Ρώμη του 1400 και που τις προκάλεσε το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την εκκλησιαστική εκπαίδευση. Οι στόχοι του κτήτορα είχαν ως σκοπό τους την ανάγκη της προσφοράς στην κοινωνία της εποχής ενός κλήρου κατάλληλα προετοιμασμένου πνευματικά και πολιτιστικά. Σ’ αυτήν ακριβώς την αρχή θα μπορούσαμε να πούμε ότι βασίζεται η μοναδικότητα και η ιδιαιτερότητα της ταυτότητας του Κολλεγίου Capranica.

domenico Capranica

    Ο Δομήνικος, με τον οποίο ξεκινούν οι επιτυχίες της οικογένειας που πήρε τ’ όνομά της από την Capranica Pelestina, η οποία ήταν φέουδο των Colonna μέχρι το 1563, είναι μία προσωπικότητα περιωπής στη Ρώμη του πρώτου μισού του 1400. Γεννημένος τον αιώνα αυτό, μορφώνεται στα πανεπιστήμια της Πάντοβας και της Μπολώνιας, ξεκινώντας την εκκλησιαστική και πολιτική του καριέρα με τον Πάπα Colonna, Μαρτίνο Ε’: κληρικός της Camera Apostolica το 1424, επίσκοπος του Fermo κατά τον επόμενο χρόνο, κυβερνήτης της Romagna το 1426 και καρδινάλιος με τον τίτλο της Santa Maria in Via Lata το 1430. Μόλις δύο χρόνια μετά τον θάνατο του Πάπα, το αξίωμα αυτό του αμφισβητήθηκε και του αναγνωρίσθηκε μόνο δυο χρόνια αργότερα, ενώ συμμετείχε στη Σύνοδο της Costanza, Σύνοδο στην οποία ο Capranica συνεχίζει να λαμβάνει μέρος από το 1438 έως το 1443 -ακολουθώντάς την στις μετακινήσεις της, αρχικά στην Φερράρα και αργότερα στη Φλωρεντία – κατά τη διάρκεια παραμονής στον παπικό θρόνο του Ευγενίου του Δ’. Το 1443 προάγεται σε γενικό αρχιερατικό επίτροπο της περιοχής της Αγκώνα. Από τον Πάπα Νικόλαο τον Ε΄, ο Δομήνικος αναδεικνύεται, το 1449 σε “Penitenziere Maggiore”, καθήκοντα που θα αναλάμβανε κατά το επικείμενο Ιωβηλαίο και που προϋπέθεταν τη μόνιμη διαμονή του στη Ρώμη• γύρω σ’ αυτή την ημερομηνία ο Δομήνικος ξεκινά τις εργασίες ανοικοδόμησης της κατοικίας του κοντά στο Πάνθεον, στην πλατεία της Santa Maria in Aquiro. Το 1453 λαμβάνει έπαινο από τον πάπα καταγγέλλοντας την σκευωρία του Στέφανου Porcari, και κατά την τελευταία περίοδο της σύντομης ζωής του ανελίσσεται σε σημαντικές διπλωματικές θέσεις, ιδιαιτέρως δε κοντά στον βασιλιά της Νάπολης Αλφόνσο Ε΄ d’Aragona. Ο Δομήνικος Capranica είναι ένας ουμανιστής (στο παλάτι του συγκεντρώνει μία πολύτιμη βιβλιοθήκη με κώδικες, που σήμερα βρίσκονται στη Βατικανή Βιβλιοθήκη) αλλά περισσότερο απ’ όλα είναι ερευνητής των θεολογικών και φιλοσοφικών θεμάτων και συγγραφέας φυλλαδίων με θέματα ηθικού, πολιτικού και εκκλησιαστικού ενδιαφέροντος.
Δύο χρόνια πριν από τον θάνατό του ιδρύει το «Κολλέγιο των φτωχών σπουδαστών της Sapienza Firmana» (όπως λεγόταν στην αυθεντική του επωνυμία, αποδιδόμενη στην ιδιότητά του ως επισκόπου του Fermo• για τον ίδιο λόγο επίσης, η πλατεία μπροστά από την κατοικία του ονομαζόταν, για μία συγκεκριμένη περίοδο, πλατεία του “Καρδιναλίου του Fermo”), προοριζόμενο για νέους ταπεινής προέλευσης, ρωμαϊκής καταγωγής, αλλά και κατ’ εξαίρεση για τους προερχόμενους από το Fermo, που είχαν επιλέξει να σταδιοδρομήσουν στον εκκλησιαστικό χώρο, για να σπουδάσουν κυρίως θεολογία και κανονικό δίκαιο. Έτσι συναντάται κατ’ έναν ολόκληρο αιώνα νωρίτερα, από την επίσημη έναρξή της, η ιδέα των εκκλησιαστικών σεμιναρίων, που αποφασίστηκε από την Σύνοδο του Trento το 1563. Ο Capranica προετοιμάζει οτιδήποτε είναι αναγκαίο με σκοπό να επιτύχει το εγχείρημά του. Εξασφαλίζει τα έξοδα συντήρησης του Κολλεγίου, με την αξία της ακίνητης περιουσίας του: μίας οικίας με την επωνυμία “delle due torri (των δύο πύργων)” κοντά στον Άγιο Αυγουστίνο και μίας άλλης στην Πλατεία της Πέτρας (Piazza di Pietra), στην ενορία του Αγίου Στεφάνου του Τρούλου• ακόμη παραχωρεί δύο αγροικίες έξω από την “Porta Maggiore (Μέγιστη Πύλη)“ επονομαζόμενες “Boccamazzi” και “Monumento” και διευθετείται μ’ αυτό τον τρόπο η οικονομική προστασία της “Sapienza”. Καθορίζει ακριβείς κανόνες για κάθε θέμα που αφορά την ζωή του κολλεγίου, συντάσσοντας προσωπικά τις “Constitutiones (Διατάξεις)”: ιδιαίτερα σημαντικά για την εποχή εκείνη, επειδή δεν χαρακτηριζόταν από υπερβολική αυστηρότητα, μεταξύ των οποίων ήταν, η υποχρεωτική συμμετοχή των μελλοντικών κληρικών στην καθημερινή Λειτουργία, η αγαμία, η υπακοή στον Πάπα και η αταλάντευτη μελέτη της επιστήμης της θεολογίας και ιδιαιτέρως του Αγίου Θωμά του Ακινάτη. Οι φοιτητές έπρεπε να διοικούνται μόνοι τους, εκλέγοντας μεταξύ τους τον διευθυντή, τους συμβούλους και τους βιβλιοθηκάριους, που θα έπρεπε να είναι αποδεκτοί και από τους ιδιοκτήτες και παρέμεναν στα καθήκοντά τους για ένα χρόνο. Την εποπτεία και τη διοίκηση του κολεγίου ο Capranica επιθυμεί να την εμπιστευτεί στην εξουσία των ”Conservatori dell’Urbe (Συντηρητές της Πόλης)” των “Capi Rione (Προϊσταμένων των Συνοικισμών)” και κυρίως των “Guardiani dell’Arciconfraternita del Santissimo Salvatore ad Sancta Sanctorum”/Φύλακες της Αρχιαδελφότητας του Αγιωτάτου Σωτήρος στα Άγια των Αγίων (στην οποία ο ίδιος ήταν μέλος), οι οποίοι και διαβεβαιώνουν τη διαθεσιμότητά τους στις 24 Δεκεμβρίου του 1456. Στις 5 Ιανουαρίου του 1457 – ημερομηνία σταθμός όπως εκείνη της ίδρυσης του Κολλεγίου - συντελείται η παράδοση των περιουσιακών του στοιχείων στη διαχείριση της εν λόγω Αδελφότητας. Ο Δομήνικος Capranica πεθαίνει στις 14 Αυγούστου του 1458, με διαφορά λίγων ημερών από τον θάνατο του Πάπα Καλλίστου Γ’, τον οποίο όπως ακουγόταν την εποχή εκείνη, θα είχε διαδεχτεί στον παπικό θρόνο. Πεθαίνει λοιπόν, ένα βήμα πριν από τη μέγιστη αναγνώριση μιας πραγματικά εξαιρετικής καριέρας. Ενταφιάζεται στο αριστοκρατικό παρεκκλήσιο που είχε εξασφαλίσει από το 1449 στη Santa Maria sopra Minerva, ναού του δομηνικανού τάγματος που ο ίδιος αγαπούσε, ενώ το επιτάφιο μνημείο του φιλοτέχνησε ο γλύπτης Bregno κατ’ εντολή του αδελφού του Άγγελου, κληρονόμου και εκτελεστή της διαθήκης του.